การจัดช่วงชั้นทางสังคม

การจัดช่วงชั้นทางสังคม social stratification

ในเรื่องของความไม่เท่าเทียมกันกันในสังคมนั้นมีอยู่ให้เห็นเสมอ  เพราะบางคน และบางกลุ่ม ได้มีอำนาจเอกสิทธิ์และเกียรติคุณมากกว่าคนอื่น ทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำในด้านต่าง ๆ เช่นความเหลื่อมล้ำระหว่างเพศ ความเหลื่อมล้ำระหว่างชนชั้น เป็นต้น ในกรณีที่สังคมนั้น ๆ ไม่สามารถกระจายผลประโยชน์ให้ทั่วถึงมากเท่าไร ความไม่เท่าเทียมก็มีเพิ่มมากขึ้นเท่านั้น แนวคิดที่จะสามารถนำมาศึกษาแบบแผนของความเหลื่อมล้ำที่มีอยู่ในสังคมก็คือ การจัดช่วงชั้นทางสังคม stratification นั่นเอง

stratification การจัดช่วงนั้นทางสังคม หมายถึงอะไร

คำว่า การจัดช่วงชั้นทางสังคม หมายถึง ลักษณะของการแบ่งคนหรือประชากรที่อยู่ร่วมกันในสังคมออกเป็นช่วงชั้นสูงต่ำต่างกันออกไป นักสังคมวิทยามองสังคมว่าทุกสังคมจะประกอบด้วยคนที่มีสถานภาพต่าง ๆกัน และสถานภาพเหล่านี้สูงต่ำไม่เท่าเทียมกัน บางสถานภาพได้รับอำนาจ เอกสิทธิ์ และเกียรติภูมิจากสังคมสูง บางสถานภาพได้รับน้อยกว่าต่ำด้อยกว่า ทำให้สังคมมีความเกิดขึ้น

ยกตัวอย่าง เช่น สถานภาพของทั้งเพศชายและเพศหญิง จะปรากฏว่าสถานภาพของชายจะใด้รับอำนาจ เอกสิทธิ์ และเกียรติภูมิจากสังคมมากว่าและพิเศษกว่าสถานภาพของผู้หญิง ทำให้เกิดดวามเหลือมล้ำระหว่างเพศ ซึ่งนำไปสู่ประเด็นแห่งการเคลื่อนไหวของกลุ่มสตรีเพื่อเรียกร้องความเสมอภาค และความเท่าเทียมกันทางเพศ ในรูปของการเคลื่อนไหวทางการเมืองเศรษฐกิจ และสังคม รวมทั้งการนำเสนอประเด็นการศึกษาในวงวิชาการในแนวคิดของสตรีศึกษา

โดยทั่วไปการจัดช่วงขึ้นทางสังคมจะแบ่งออกเป็น 3 ช่วงชั้น ได้แก่

  • สูง
  • กลาง
  • ต่ำ

โดยจะดูว่าคนส่วนใหญ่อยู่ในช่วงชั้นไหน การจัดกลุ่ม จะดูจากสิ่งที่ปรากฏให้เห็นและจะมีการประเมินไปตามความจริง หรืออาจสอบถามจากความรู้สึกของคนว่ามีความสำนึกในชนชั้นหรือไม่ คือ ถามคนนั้นว่าคิดว่าคนอยู่ในชนชั้นใด บางสังคมในแง่ของการประเมินตามความเป็นจริงอาจทำให้เกิดความแตกต่างกันมาก แต่คนอาจไม่รู้สึกถึงความเหลื่อมล้ำสักเท่าไร เช่น สังคมไทยสมัยก่อนดัชนีการจัดช่วงชั้นทางตังคม ดัชนีที่นักสังคมวิทยามักนำมาใช้ในการจัดช่วงชั้นทางสังคมมีดังนี้ คือ

  1. สถานภาพทางเศรษฐกิจและสังคม เช่น อาชีพ การศึกษา รายได้
  2. อิทธิพลต่อสาธารณะดูได้จากกิจกรรมที่คนเข้าไปมีส่วนร่วมในการตัดสินใจในชุมชน
  3. ความมีชื่อเสียง การได้รับการขอมรับและการยกย่องจากผู้อื่น
  4. ครอบครัววงศ์วาน ซึ่งจะถูกกำหนดโดยเชื้อชาติ ศาสนา ถิ่นที่เกิด
  5. แบบอย่างการดำเนินชีวิต ที่ดูได้จากที่อยู่อาศัย การเป็นเจ้าของทรัพย์สินเงินทอง
  6. สติปัญญา ซึ่งดูจากท่าที ทัศนะ ความคิด การแสดงออก ความสนใจ

เคลื่อนย้ายทางสังคม คืออะไร

เคลื่อนย้ายทางสังคม หมายถึง การเปลี่ยนฐานะหรือตำแหน่งของบุคคลในสังคม โดยทิศทางการเปลี่ยนแปลงจะเป็นไปในทางสูงขึ้น ต่ำลง หรือเหมือนเดิมก็ได้ ซึ่งแบ่งได้เป็น 2 ประเภทคือ

  1. ประเภทแรก มีการเคลื่อนย้ายทางสังคมในแนวนอน เป็นการเปลี่ยนแปลงจากตำแหน่งหนึ่งไปสู่อีกตำแหน่งหนึ่งในระดับเดียวกัน เช่น พ่อค้า
  2. ประเภทที่สอง การเดลื่อนย้ายทางสังดมในแนวดิ่ง เป็นการเปลี่ยนแปลงไปสู่ตำแหน่งที่สูงขึ้นหรือต่ำลง บางครั้งเรียกว่าเป็นการเลื่อนชั้นทางสังคม ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้ใน 2 ลักษณะ คือ การเลื่อนชั้นที่เกิดขึ้นในช่วงชีวิตคนเกี่ยวกับการทำมาหาเลี้ยงชีพ เช่น ถูกร้างทำงานด้วยความพากเพียรจนที่สุดกลายเป็นเจ้าของกิจการ อีกลักษณะหนึ่งเป็นการเถื่อนชั้นที่เกิดขึ้นระหว่างคนสองรุ่น เช่น พ่อมีฐานะเป็นชาวนา แต่พยายามส่งให้ลูกได้เรียนสูง จนลูกได้ดีมีอาชีพกรงานมีหน้ามีตา ซึ่งเป็นการเลื่อนชั้นในรุ่นลูก เป็นต้น

 

จากที่กล่าวมาแล้ว โดยรวมเกี่ยวกับแนวคิดโครงสร้างทางสังคม ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการจัดลำดับชั้นทางสังคม หรือเรื่องของการเคลื่อนย้ายสังคมนั้น  โดยทั้งหมดนี้ถือว่าเป็นเรื่องราวพื้นฐานสำคัญประการหนึ่ง สำหรับผู้ที่ศึกษาสังคมวิทยาจะต้องทำความเข้าใจ ในทุก ๆ สังคมจะต้องมีการ

 

หากต้องการอ่านเรื่องอื่นๆเพิ่มเติม คลิกที่นี่

หรือ ที่นี่

Posted on